Kategoriler
Teknik Bilgiler

Ümitköy Elektrikçi 0 505 767 1174

Aramak İçin Tıklayın : 0505-7671174

Sigorta Neden Atar?

Sigorta ve Şalterler

Normalde, bir iletkenin ampasite derecesi hiçbir zaman kasıtlı olarak aşılmayacak bir devre tasarım sınırıdır, ancak ampaksiyon aşımının beklendiği bir uygulama vardır: sigorta ve şalter durumunda.

Sigorta Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Bir sigorta erime ve aşırı akım durumunda ayırmak için tasarlanmış olan bir iletken şerit inşa elektrik güvenlik aygıtıdır. Sigortalar her zaman aşırı akımdan korunacak bileşenler ile seri olarak bağlanır, böylece sigorta patladığında (açıldığında) tüm devreyi açar ve bileşenler boyunca akımı durdurur. Paralel devrenin bir dalına bağlanan bir sigorta, elbette, diğer dalların hiçbirinden akımı etkilemez.

Normalde, tel aşırı şiddetli durumlarda ortaya çıkabileceği gibi şiddetli bir kuvvetle yanarsa ark patlama tehlikelerini en aza indirgemek için ince bir sigorta teli parçası güvenlik kılıfı içinde bulunur. Küçük otomotiv sigortaları durumunda, kılıf şeffaftır, böylece eriyebilir eleman görsel olarak incelenebilir. Konut kablolarında yaygın olarak cam gövdeli vidalı sigortalar ve ortada ince, dar bir metal folyo şerit kullanılır.

Kartuş tipi sigortalar otomotiv uygulamalarında ve cam dışındaki kılıf malzemeleri ile inşa edildiğinde endüstriyel uygulamalarda popülerdir. Sigortalar, akım değerleri aşıldığında “arızalanacak” şekilde tasarlandıkları için, genellikle bir devrede kolayca değiştirilebilecek şekilde tasarlanmıştır. Bu, devre iletkenlerine doğrudan lehimlenmek veya vidalanmak yerine bir tür tutucuya yerleştirilecekleri anlamına gelir.

Sigortalar yaylı metal klipslerle tutulur, klipslerin kendileri sürekli olarak devre iletkenlerine bağlanır. Sigorta tutucusunun temel malzemesi veya bazen adlandırıldıkları gibi sigorta bloğu, iyi bir yalıtkan olarak seçilir.

Kartuş tipi sigortalar için başka bir tip sigorta tutucusu, genel olarak insan temasından tüm elektrik temas noktalarının gizlenmesinin arzu edildiği ekipman kontrol panellerine kurulum için kullanılır. Tüm metal klipslerin açık bir şekilde açığa çıktığı gösterilen sigorta bloğunun aksine, bu tip sigorta tutucusu sigortayı bir yalıtım mahfazasında tamamen sarar.

Şalter(Devre Kesici) Nedir?

Günümüzde yüksek akım devrelerinde aşırı akım koruması için kullanılan en yaygın cihaz devre kesicidir.

Şalter aşırı akım durumunda akımı durdurmak için otomatik olarak açılan özel olarak tasarlanmış anahtarlardır. Konut, ticari ve hafif sanayi hizmetlerinde kullanılanlar gibi küçük devre kesiciler termal olarak çalıştırılır. Isıtıldıklarında bükülen bimetalik bir şerit (arka arkaya bağlı iki metalden ince bir şerit) taşıma devresi akımı içerirler. Bimetalik şerit tarafından yeterli kuvvet üretildiğinde (şeridin aşırı akım ısınmasından dolayı) açma mekanizması çalıştırılır ve kesici açılır. Daha büyük devre kesiciler manyetik alanın gücü ile otomatik olarak harekete geçirilir. Devre kesici içindeki akım taşıyan iletkenler tarafından üretilir veya devre akımını izleyen harici cihazlar tarafından tetiklenebilir (bu cihazlar koruyucu röle olarak adlandırılır).

Aşırı akım koşullarına maruz kaldığında devre kesiciler arızalanmadığından (yalnızca, bir kol hareket ettirilerek açılabilir ve tekrar kapatılabilirler), bir devreye bağlı olarak sigortalardan daha kalıcı bir şekilde bulunması daha olasıdır.

Bazı otomobillerin, akü şarj devresinde aşırı akım koruması için eriyebilir bağlantılar olarak bilinen ucuz cihazlar kullandıklarına dikkat edilmelidir, çünkü uygun bir sigorta ve tutucunun masrafı göz önüne alınmalıdır. Eriyebilir bir bağlantı, aşırı akım durumunda açılmak üzere eriyecek şekilde tasarlanmış, herhangi bir sert kılıf olmadan kısa bir kauçuk izoleli tel parçasından başka bir şey olmayan ilkel bir sigortadır. Bu tür ham ve potansiyel olarak tehlikeli cihazlar, esas olarak karşılaşılan daha yüksek voltaj ve akım seviyeleri nedeniyle asla endüstride ve hatta konut güç kullanımında kullanılmaz. Bu yazar söz konusu olduğunda, otomotiv devrelerinde bile uygulamaları tartışmalıdır.

Önemli Çıkarımlar!

  • Bir sigorta erime ve aşırı akım durumunda bir devre kırma amacıyla iki parça halinde ayırmak için tasarlanmış küçük, ince bir iletkendir.
  • Bir şalter otomatik bir aşırı akım koşulu durumunda, kesme devre akımına açılır özel olarak tasarlanmış bir anahtardır. Devre kesicinin tasarımına, boyutuna ve uygulamaya bağlı olarak termal olarak, manyetik alanlarla veya “koruyucu röleler” adı verilen harici cihazlar tarafından “açılabilir” (açılabilir).
  • Sigortalar öncelikle maksimum akım olarak derecelendirilir, ancak bir devreyi kestikten sonra güvenli bir şekilde ne kadar voltaj düşüşüne dayanacakları olarak da derecelendirilir.
  • Sigortalar, aynı maksimum akım seviyesi için hızlı, yavaş veya aradaki herhangi bir yere üfleyecek şekilde tasarlanabilir.
  • Topraklanmış bir güç sistemine bir sigorta takmak için en iyi yer, yükün topraklanmamış iletken yolundadır. Bu şekilde, sigorta attığında, sadece yüke bağlı olan topraklanmış (güvenli) iletken olacaktır, bu da insanların etrafta daha güvenli olmasını sağlar.

Sigorta ve Şalter Neden Atar?

Son zamanlarda günümüzde en çok merak edilen şalter neden atar ve sigorta sürekli atıyor gibi sorunların çözüm noktalarını ele aldık.

Elektrik devre kesici, elektrik güç sistemini ve ona bağlı elektrikli cihazları kontrol etmek ve korumak için otomatik veya manuel olarak çalıştırılabilen bir anahtarlama cihazıdır. Devre kesici, içinden çok fazla elektrik geçtiğinde veya aşırı akım yükünü kaldıramadığında devreye girer. Bu, devrelerinizin aşırı ısınmasını veya daha fazla hasara neden olmasını önlemek için elektrik akışının kesildiği anlamına gelir. Devre kesici açma olmasaydı, ev yangınları oldukça yaygın bir sorun olurdu.

Bir devre kesici tetiklendiğinde, devre kesicinin bulunduğu yerde bodrumun dışına veya aşağıya gitmeniz ve gücü tekrar açmanız gerekir. Devre kesici, devre kesicinin çalışması sırasında arkın güvenli bir şekilde kesilmesini sağlayacak şekilde tasarlandığında, boşluk dikkat edilmesi önemlidir.

Devre kesicilerin takılması güvenliği sağlasa da, sürekli olarak bunları deneyimlemek ve gücü tekrar tekrar açmak oldukça sinir bozucu olabilir.

Sürekli açmanın nedenini biliyorsanız, bunun hakkında bir şeyler yapabilirsiniz. Devre kesicilerin açılmasına neden olan üç ana nedeni inceleyelim:

  1. Devre Aşırı Yükleri

Bir devre aşırı yüklenmesi, devre kesicilerin sürekli açmalarının ana nedenlerinden biridir. Bu, belirli bir devrenin gerçek kapasitesinden daha fazla elektrik sağlamasını istediğinizde oluşur. Yaşanan durum, evreye bağlı tüm elektrikli cihazları riske sokan devrenin aşırı ısınmasına yol açacaktır.

Örneğin, televizyonunuz gerçekten 15 ampere ihtiyaç duyan ancak şimdi 20 amper kullanan devreye bağlıysa, televizyon sisteminin devresi kızarır ve hasar görür. Devre kesici bunun olmasını önlemek için harekete geçer, hatta büyük bir yangını bile önler.

Elektrikli cihazlarınızı yeniden dağıtmaya ve aynı devrelerden uzak tutmaya çalışarak bu sorunu çözebilirsiniz. Hatta devre kesici üzerindeki elektrik yükünü azaltmak için bazı cihazları kapatabilirsiniz.

  • Kısa Devreler

Devre kesicilerin açılmasının bir diğer yaygın nedeni, aşırı yüklenmiş bir devreden daha tehlikeli olan kısa bir devredir. Bir kısa devre “sıcak” kablo, elektrik prizlerinizden birindeki “nötr kablo” ile temas ettiğinde bu durum gerçekleşir. Bu olduğunda, devrenin içinden büyük miktarda akım akar ve devrenin kaldırabileceğinden daha fazla ısı oluşturur. Böylece, kesici tetiklenir, yangın gibi tehlikeli olayları önlemek için devreyi kapatır.

Hatalı kablolama veya gevşek bağlantı gibi bir dizi nedenden ötürü kısa devreler meydana gelebilir Kısa devre, genellikle kesicinin etrafında kalan yanık kokusuyla tanımlanabilir. Ayrıca, etrafında kahverengi veya siyah bir renk değişikliği de görebilirsiniz.

  • Toprak Arızası Dalgalanmaları

Toprak arıza dalgalanmaları kısa devrelere benzer. Sıcak bir tel, çıplak bakırdan yapılmış bir topraklama teline veya topraklama teline bağlı bir metal çıkış kutusunun yanına dokunduğunda meydana gelir. Bu, devrenin kaldıramayacağı daha fazla elektriğin geçmesine neden olacaktır. Devre ve cihazları aşırı ısınmadan veya potansiyel yangınlardan korumak için kesici açılır.

Toprak arızası dalgalanmaları meydana gelirse, bunları prizinizdeki bir renk değişikliği ile tanımlayabilirsiniz. Bu sorunlardan herhangi birini atlarsanız veya gözden kaçırırsanız, evinizin ve sevdiklerinizin güvenliğini büyük bir risk altına sokabilirsiniz. Devre kesicilerin sık sık açılmasıyla karşılaşırsanız, sorunu araştırmak için profesyonelleri aramanın zamanı gelmiştir. Bu sorunu kendi başınıza çözmeye çalışmayın.

Atmış Sigorta ve Şalter Nasıl Sıfırlanır?

Devre kesiciyi sıfırlamak için, anahtarı kapalı konumuna veya kolu hareket ettirerek kesiciyi kapatın ve sonra tekrar açın. Güvenlik için, hareket ettirildiğinde kesiciden herhangi bir kıvılcım gelmesi durumunda veya devre kesiciyi sıfırlarken koruyucu gözlük takmak için güvenlik için panelin arkasında veya yanında durmak iyi bir fikirdir. Ayrıca, güç kapalıysa alanı aydınlatmaya yardımcı olmak için bir el feneri ve pilleri elektrik panelinizin yakınında tutmak akıllıca olur. Devreye neyin aşırı yüklendiğini veya açmaya neden olabileceğini belirlemek için öğeleri çıkarmadan ve takmadan önce devre kesiciyi birkaç dakika dinlendirin.

Kategoriler
Teknik Bilgiler

Avize Tamiri

Avize arızaları ile alakalı yazımıza geçmeden önce değişen teknoloji ile birlikte evimizde kullandığımız avizelerin de değiştiği belirtmekte fayda var.

Önceleri kristal, porselen ve nostaljik olan aydınlatma seçimlerimizin yerini led avizeler aldı.Farklı bir teknolojiye sahip bu ürünlerde de yeni arıza türleri ortaya çıktı.

Şimdi sırasıyla karşılaşın avize arızalarının bir listesini yapıp daha sonra çözüm yolları üzerinde duralım

  • Kablo kopukluğu ve temassızlık
  • Duy ve Ampül arızaları
  • Trafo arızaları
  • Kumanda modül arızaları

Kablo kopukluğu ve temassızlık

Özellikle eski avizelerde ve sürekli taşınma sebebiyle yer değiştirilen avizelerde kablolarının deformasyonu sonucu temassızlık olabilir.Bu durum, avize kablosunun duya bağlanan noktasında olmakla birlikte tavandaki elektrik noktasına bağlı klemens bölümünde de olabilir.

Anahtar arızaları da temassızlık ortaya çıkarır.Mekanik kısmının zamanla zarar görmesi veya yanlış bağlantılardan dolayı avizeler çalışmayabilir.Anahtarları doğru bağlama konusuna ayrıca başka bir makalemizde değineceğiz.

Duy ve Ampül arızaları

Özellikle holejen ampül kullanılan avizelerde aşırı bir ısı ortaya çıkar.Bunun sebebi ampüllerin verimli çalışmayıp elektriği ışığa değil ısıya çevirmesidir.Dolaysıyla zamanla ampülün temas ettiği duylarda gevreme şeklinde yanıklar oluşur.Buda iletimin kesilip avizelerin çalışmamasına neden olur.

Bu sorunu duy değişimi yaparak çözüme kavuşmaktadır.Sürekli patlayan ve ısıya sebep olan ampül yerine led ampül veya tasaruf ampülleri kullanmak hem elektrik sarfiyatına azaltıp hem de avizelerin ömrünü artırmaktadır.

Trafo Arızaları

Genellikle avizeler 220 volt ile çalışmaktadır.Ama günümüzde 3v – 12v- 24v vb değerlerle çalışılan ürünler piyasada bulunmaktadır.

Yüksek gerilimi 12 veya 24 gibi değerlere düşürmek için trafolar veya diğer bir isimlendirmeyle güç kaynakları kullanılır.Halk arasında bu tabire “Avize Moturu :)” denildiğini de zaman zaman duyan birisiyim.

Trafoların sağlam olup olmadığını tespit etmenin en kolay yolu AVO metre ile ölçüm yapmaktır.Giriş ucunda 220 volt giriş gerilimi varken çıkışta trafonun değer ölçüsüne göre 3v, 12v, 24v gibi bir değer okunmuyor volt metre kademesi 0 v gösteriyorsa avizenin trafosunun değişmesi gerekmektedir.Aynı özellikteolan bir trafo ile değişim yoluna gidilmelidir.

Avizelerde trafo seçimi yapılırken kullanılan ampüllerin tükettikleri güçler hesaplanmalıdır.Bu konuyu şöyle detaylandırmak istiyorum

Avize de 10 adet 12 volt 20 watt holejen G4 ampül oduğunu farz edin.Bu arada G4 ün ne olduğu merak edenler “Ampül Çeşitleri” konulu yazımızı okuyabilirler.Toplam bu ampüllerin tükettiği güç 10adet x 20 watt üzerinden 200 watt olmaktadır.Dolaysıyla sizin takacağınız trafo 12 volt ve 200watt üstü bir değerde olmalıdır.Tek bir trafo takabileceğiniz gibi lambaları ayırıp 100watt +120watt gibi iki ayrı trafo da kullanabilirsiniz.Tabiki trafo için ayrılan alana iki parçayı da sığdırabilirseniz.

Bunun yerine ampül değişikliğine gidilip G4 holejen ampül yerine G4 led ampül alınırsa eğer kullanılacak trafonun GÜÇ değerinde düşülmeye gidilebilir.Örneğin 12 volt led G4 ampüller yaklaşık olarak 5 watt elektrik harcamaktadır.Dolaysıyla 10 adet ampül takılı ise bir avize de 10 x5 = 50watt ‘lık bir parça işimizi görecektir.

Bu tür ampüller üzerinde değişikliğe gitmek;

1- Avize ömrünü artırır

2-Lamba ve trafo ömrünü artırır

3-Elektrik tasarrufu sağlar.Bu örnekte de gördüğümüz gibi aydınlatma elektrik sarfiyatımız 4 te 3 oranında düştü. Boşu boşuna 4 kat fazla elektrik faturası ödemek durumunda kalmadık.Burada tek sorun G4 led ampüllerin G4 holejen ampüllerine kıyasla 4 kat fazla pahalı olması.Bunu kısa vadede değerlendirip kıyaslama yapmayın.Günlük 6 saat yanan bir ampül 6 ayın sonunda kendi parasını çıkartıp fark için verdiğiniz fazla parayı amorti etmektedir.

Kumanda Modülü Arızaları

Avizler için yerleştirilen küçük bir kumanda modülü ile avizeleri istediğin bir noktadan açıp kapatmanız mümkündür.İçinde elektronik devre lemanı barındıran bu modüller zamanla bozulabilmektedir.Genellikle röle arısı olup hiç açılmama veya kapanmama gibi kararsız davranmaktadır.

Genelde 2 veya 4 çıkışa sahip olan bu uzaktan kumanda modüllerinin çıkışların 1 de bozulmuş olabilir.Bu durumda ise avize lambalarının bir kısmı yanar, diğer kısmı yanmaz.

Kategoriler
Teknik Bilgiler

Topraklama Nedir

Aktif kullanım dışında, istenmeyen  bir şekilde elektriğin istenmeyen alana geçip buradan  da kullanıcılara zarar vermesini önlemek amacıyla  elektriğin toprağa gönderilmesi ne denir.

Birkaç örnekle açıklayacak olursak;

Bulaşık ve çamaşır  makinaları  elektiriği rezisdanslarda ve motorda aktif olarak kullanır. Suyun parçalara zarar vermesi ve mekanik nedenlerden dolayı elektrik çamaşır makinası veya bulaşık makinası kapağına sızabilir.Bu sızma az veya çok olabilir.İşte böyle bir durumda kullanıcı yaralanma hatta ölümle sonuçlanabilecek elektrik çarpmalarına maruz kalabilir.Bunun önlenmesi için başka bir iletken cihazın gövde kısmına bağlanılıp diğer ucu topraklama hattına bağlanarak, gövdeye olası bir elektriktik sızıntısı durumunda bu elektiriğin kullanıcıya zarar vermeden toprağa gitmesi amaçlanır.

Topraklama Yapmalı Mıyım?

Yüksek katlı site ve apartman dairelerinde daire sahibinin topraklama yapması gerekmez. İnşaatı yapan firma veya kooperatif bina yapım aşamasında ortak topraklama hattı yapmış ve bunu dairelere dağıtmış olması gerekir. Ruhsat alınabilmesi için bu şarttır. Zarar görmüş veya eksik topraklamalarda ise site veya apartman yönetimi devreye girerek tüm dairelerin faydalanabileceği bir ortak topraklama hattı yaptırmalıdır.

Topraklama sıkıntısı çeken müstakil ev veya iş yerlerinde ise topraklama işi ehil elektrik ustaları tarafından yapılmasında fayda vardır.

Topraklama Nasıl Yapılır?

Topraklama için özel bakır çubuk toprağın yumuşak olduğu bir yere yeterince gömülür.Daha sonra özel bağlantı aparatları ile topraklama için tahsis edilen kablo ile elektrik panosuna kadar taşınır.

Genellikle suyla temas eden cihazlarda  elektrik kaçağı olma ihtimali çok fazladır.Örneğin bulaşık makina yüzeyleri, fırın yüzeyleri vb…

Ketıl, ütü, kahve makinası , çamaşır-bulaşık makinası,  ve şofbenler bu gruba girebilir

İkinci grupta ise ısıtma özelliği olan ve içerisinde resiztans barındıran cihazlarda bu tehlike ortaya çıkabilmektedir. Fırın, kurutucu elektrikli ocaklar gibi..

TOPRAKLI FİŞ TOPRAKSIZ FİŞ

Aldığınız ürünün fişine bakarak da topraklamaya ihtiyaç duyup duymadığını anlayabilirsiniz.

Prizlerde Toprak Uç Nasıl Bulunur ?

Genellikle sık karşılaşılan bir sorundur.Eskime sonucu değiştirilmesi icap eden veya ilk defa takılacak prizlerde topraklama ucu ile faz nötr ucunun karışması.

Prizlerde faz ve nötr uçlarının yerleri değişirse sorun teşkil etmez.Ama faz toprak veya nötr – toprak yerleri karışırsa sorun teşkil eder.

Prizlerde ortadaki uç toprak ucudur.Burada sarı olan kablo.

Peki bu ayrımı nasıl yapacağız?

Bunları sizlere madde madde açıklamaya çalışacağım;

1-Standartlara uygun tesisat yapılmışsa kablo renkleriyle uçlar bulunur

Toprak=Sarı renk

Faz=Kahverengi

Nötr=Mavi

2-Genelde kesiti ince olan uç topraklama ucudur.Faz ve nötr kabloları toprak kablosuna göre daha kalındır.

Faz ve nötr de 2.5 mm, toprak ise 1,5mm kablo kullanılır

3-Yalıtımı soyulmuş sadece bakır kablo varsa o uç topraktır.(Genellikle eski tesisatlarda bu durumla karşılaşılmaktadır.)

Topraklama Çeşitleri Nelerdir?

                Topraklamaları amaçlarına göre 3 farklı şekilde sınıflandırabiliriz. Bunlar aynı zamanlarda tesislerde kullanılan en önemli topraklama çeşitleri arasında yer almaktadırlar.

  1. Koruma Topraklaması
  2. İşletme Topraklaması
  3. Fonksiyon Topraklaması
  1. Koruma Topraklaması:  Alçak gerilim tesislerinde yer alan ve temas gerilimine karşı korunma amacına yönelik hizmet eden bir topraklama çeşididir. Ayrıca yüksek gerilim tesislerinde gerilimlere karşı kullanılabilecek tek yöntemdir. Bir tehdit algılandığı anda zarar görme tehdidiyle karşı karşıya olan canlıyı koruma amacına yöneliktir. Elektrik akımının geçmemesi gereken herhangi bir metal parçasının olası bir ihtimalle dokunma yolu ile elektrik geçirebilme ihtimali doğurduğunu düşünelim. Bu tehlikeyi doğuran dış metal kısımların topraklanması işlemidir.
  • İşletme Topraklaması:  Herhangi bir tesisin normal işletilebilmesi için yapılan topraklama çeşididir. Elektrik akımlarının istenilen değerlere sahip olmasını sağlar. Alçak gerilim şebekelerinde sistem ile toprak arasındaki gerilimin istenilen belirli bir değerin üzerinde çıkmaması amacına yöneliktir. Yüksek gerilim şebekelerinde ise direk topraklanması yoluna gidilmektedir.
  • Fonksiyon Topraklaması:  İşletme tesislerinde tesisin ya da elemanının istenen fonksiyonu yerine getirmesi için yapılan topraklamadır. Belirli bir amaca yöneliktir. Yıldırım düşmesinden sonra işletmede bulunan cihazların fazla yükleme sonucu zarar görmesini engellemek amacıyla yapılan topraklama çeşididir. Direnç değeri ise 10 ohm’un altında bir değerde olmalıdır.

Toprak Cinslerinin Direnç Değerleri Nelerdir?

                Toprağın özgül dirençlerini belirlerken rutubetin ve sıcaklık derecesinin büyük önem taşıdığını bilmemiz gerekir. Bu sebeple mevsimler bunu belirlememizde ön planda yer alır ve bu sayede bulduğumuz değerler bize ortalama bir direnç değeri verirler.

  • Bataklık: ………………………….30 ohm
  • Killi Toprak: …………………….100 ohm
  • Rutubetli Kum :………………..200 ohm
  • Rutubetli Çakıl: ………………..500 ohm
  • Kuru Kum veya Çakıl: …….. 1000 ohm
  • Taşlı Zemin: …………………….3000 ohm